Geschiedenis

Tentoonstelling Waterbazen over waterbeheer

Tentoonstelling Waterbazen

Nederland en dijken: ze zijn onafscheidelijk van elkaar. Een kwart van ons kikkerlandje ligt onder zeeniveau. Dijken zijn nodig om ons te beschermen tegen het water. Daar is men al vanaf de dertiende eeuw mee bezig. De tentoonstelling Waterbazen gaat daar over. Ik kreeg exclusieve kijkjes achter de schermen, zoals onder het stoomgemaal van Cruquius.*

Tentoonstelling Waterbazen over waterbeheer

Het oudste waterschap, Rijnland, is al sinds het jaar 1255 bezig met het aanleggen van afwateringskanalen, dijken en sluizen. Hierdoor werd de streek Amsterdam, Haarlem, Wassenaar en Gouda beschermd tegen het water. Helaas was deze bescherming in de achttiende eeuw niet bestand tegen de kracht van het water, omdat verschillende waterschappen niet goed met elkaar samenwerkten. Pas in het jaar 1795 werd het waterbeheer in Den Haag centraal geregeld. Wie de verantwoordelijkheid kreeg? Christaan Brunings en Frederik Willem Conrad. Het lukte Brunings om een nationale ‘Bureau van den Waterstaat’ op te richten die het waterbeheer centraal regelde. Hij zorgde voor een verbeterde waterverdeling in de Rijntakken. Zijn assistent Conrad volgde Brunings op. Hij was inspecteur van zeehavens en zeegaten in het gebied ten noorden van Amsterdam en Haarlem. Conrad zorgde ook voor de verhoging van de Slaperdijk tussen Spaarndam en Santpoort. Ten slotte zorgde hij ook voor de Katwijkse uitwatering.

Grafmonument in Grote Kerk Haarlem

Om eerlijk te zijn: ik had nog nooit de Grote Kerk in Haarlem van binnen gezien. Dat is best akward, aangezien ik vrijwel in Haarlem ben opgegroeid. Ik heb het maar ingehaald met een bezoek aan de tentoonstelling Waterbazen. Zo mocht ik op de ‘zolder’ van de kerk kijken. Wow! Echt heel bijzonder. Je ziet overal gangen waarvan je denkt: waar leiden die heen? Helaas leiden ze volgens de rondleidster ‘nergens’ heen. Hoe nieuwsgierig kun je een mens maken? Goed. Om het werk van Conrad te eren, hebben zijn drie zonen een grafmonument in de Grote Kerk te Haarlem aangelegd. Deze werd in 1843 verenigd met het grafmonument van Brunings.

Drooglegging Haarlemmermeer

Vroeger bestond de kustlijn van Nederland uit duinen, maar ook grote meren en plassen. In 1836 was de maat vol toen de dijken rond het Haarlemmermeer tijdens een zware storm doorbraken. Er moest toch een manier zijn om burgers te beschermen? Engelse ingenieurs bouwden drie stoomgemalen: Cruquius, Leeghwater en Lynden. Deze legden het meer droog. Tijdens mijn bezoek aan het Cruquiusgemaal zie je hoe indrukwekkend deze machine is. Groot, zwaar en robuust. Toen ik onder het gemaal stond, kon ik wel zien hoeveel kracht het zou moeten hebben gehad. Indrukwekkend!

Waterbazen anno 2017

Bij de Slaperdijk in Spaarndam is ook een sluis. In de Timmerloods in Spaarndam werden de sluisdeuren gemaakt en gerepareerd. Hier is ook de tentoonstelling Waterbazen te vinden. De loods is tevens een rijksmonument. In het naastgelegen huis worden nu spullen van vroeger bewaard. Zo vond ik ouderwetse zeep, koffieblikken, apothekersflessen en een oude telefoon. Hoe vintage kun je het hebben? Ik was in ieder geval op de juiste plaats, want ik keek mijn ogen uit!

Zelfs nu wordt er veel gedaan op het water buiten de deur te houden. Zo zijn de Afsluitdijk en de Maeslantkering aangelegd en krijgen rivieren meer ruimte door het project ‘Ruimte voor de rivier’. Ook spuit Rijkswaterstaat zand op voor de kust om deze te versterken. Te denken over de Hondsbossche Zeewering en voor de boulevard bij Zandvoort. Ten slotte is er een Deltacommissie ingesteld die maatregelen tegen water onderzoekt. Kortom: er wordt veel gedaan tegen water. Dat is zeker nodig door de opwarming van de aarde. Het ijs op de polen smelt en hierdoor stijgt het water.

Ben jij nieuwsgierig geworden hoe men vroeger water te baas was? Ga dan naar de tentoonstelling Waterbazen in de Grote Kerk in Haarlem, het Cruquiusmuseum en de timmerloods in Spaarndam. De tentoonstelling is tot en met 17 september 2017 te zien. Kijk op de website van Ons Water voor meer informatie en openingstijden.

Wat weet jij over de bescherming van water?

Liefs,

Lysanne

*Gesponsord

2 Comments

  1. Hé, toevallig heb ik ook net een artikel over de instawalk en de tentoonstelling online gezet :) Wat was het leuk, hè? Mooie foto van het gemaal!

    Liefs, Janna

    1. Ik vond het ook zo gaaf! Vooral de Grote Kerk in Haarlem ;)

Leave a Reply

Required fields are marked*